هدیه تولد ۱۸ سالگی: اولین دارایی واقعی

آخرین به‌روزرسانی: ۱۵ آبان ۱۴۰۵

نویسنده: علیرضا جلیلی، بنیان‌گذار رمزبانک

هدیه تولد ۱۸ سالگی که استقلال مالی یاد بدهد، اولین دارایی واقعی فرزندتان به نام خودش است، همراه با یک گفت‌وگو درباره اینکه چطور نگهش دارد. خود هدیه می‌تواند کوچک باشد. چیزی که آن را از یک کادوی معمولی جدا می‌کند، این است که حالا مال خودش است و تصمیمش هم با خودش.

این راهنما برای پدر و مادرهایی است که می‌خواهند ورود فرزندشان به بزرگسالی را با چیزی بیشتر از گوشی یا عطر جشن بگیرند. اگر هنوز بین طلا، سکه، تتر و بیت‌کوین مردد هستید، اول انتخاب هدیه سرمایه‌ای را بخوانید. اینجا روی یک سؤال می‌مانیم: هدیه‌ای که در ۱۸ سالگی هم دارایی باشد و هم درس.

خلاصه در یک نگاه

• ۱۸ سالگی سنی است که بانک‌ها اجازه می‌دهند جوان هر نوع حسابی باز کند و بدون امضای ولی از آن برداشت کند. این بهترین زمان برای دادن اولین دارایی به نام خود اوست.
• برای فعال کردن کارت هدیه تتر رمزبانک احراز هویت پایه (شماره موبایل و کارت ملی) لازم است. صفحه‌های رمزبانک حداقل سنی اعلام نکرده‌اند؛ پیش از خرید از پشتیبانی بپرسید.
• ۲۰ میلیون تومان که ۱۵ آبان ۱۴۰۴ به شکل تتر هدیه داده می‌شد، ۱۴ آبان ۱۴۰۵ حدود ۵۰ میلیون تومان بود. به شکل بیت‌کوین حدود ۳۷ میلیون و در بدترین ماهش ۲۸ درصد افت کرد.
• هدیه وقتی درس مالی می‌شود که چند قانون ساده کنارش باشد: قیمت خرید را بنویسد، یک ماه نفروشد، و کد فعال‌سازی را به هیچ‌کس ندهد.

چرا ۱۸ سالگی فرصت هدیه متفاوت است

چون ۱۸ سالگی اولین سالی است که جوان می‌تواند دارایی را واقعاً خودش اداره کند. طبق گزارش تابناک، کسی که ۱۸ سالش تمام شده (و محجور نیست) می‌تواند هر نوع حسابی در بانک باز کند و بدون تأیید کس دیگری از آن برداشت کند. پیش از ۱۸ سالگی بیشتر حساب‌ها یا با ولی باز می‌شوند یا برداشت از آن‌ها محدود است.

صرافی‌های رمزارز هم همین مرز را دارند. نوبیتکس در راهنمای ثبت‌نامش نوشته فقط افراد بالای ۱۸ سال می‌توانند ثبت‌نام کنند. یعنی دارایی دیجیتالی که تا دیروز باید در حساب پدر یا مادر می‌ماند، از این سن به بعد می‌تواند به نام خود جوان باشد.

اگر وقتی فرزندتان نوزاد بود برایش چیزی کنار گذاشته‌اید، الان وقت تحویل است. در هدیه سرمایه‌ای برای نوزاد گفتیم که چنین هدیه‌ای سال‌ها در حساب والدین می‌ماند؛ ۱۸ سالگی همان روزی است که کلیدش را به خود بچه می‌دهید.

دلیل دوم کمبود دانش مالی در این سن است. لوساردی، میچل و کورتو در پژوهشی که در NBER منتشر شد، داده‌های جوانان آمریکایی را بررسی کردند و دیدند کمتر از یک‌سوم آن‌ها مفهوم پایه بهره، تورم و تنوع‌بخشی ریسک را می‌دانند. همان پژوهش نشان داد دانش مالی جوان‌ها به شدت به این بستگی دارد که خانواده‌شان خودشان سرمایه‌گذاری داشته‌اند یا نه. پس درسی که همراه هدیه می‌دهید، کم از خود هدیه نیست.

ایده‌های هدیه تولد ۱۸ سالگی

بهترین هدیه تولد ۱۸ سالگی یا یک تجربه مستقل است، یا ابزاری برای مسیر بعدی، یا اولین دارایی. این سه دسته را می‌شود با هم ترکیب کرد: مثلاً یک سفر کوتاه و کنارش یک کارت هدیه کوچک.

درباره دوره زبان یک عدد گویاست. طبق گزارش مرکز آمار که اقتصاد۲۴ منتشر کرد، گروه آموزش در مهر ۱۴۰۵ تورم ماهانه ۲۳.۵ درصدی داشت، بالاتر از همه گروه‌های اصلی. اگر هدیه‌تان یک دوره آموزشی است، پیش‌پرداختش منطقی‌تر از دادن پول نقدش است.

کادو ۱۸ سالگی پسر و کادو ۱۸ سالگی دختر در فهرست‌های فروشگاهی معمولاً جدا نوشته می‌شوند: برای یکی ساعت و ادکلن، برای دیگری طلا و لوازم آرایش. سلیقه فرق می‌کند، اما سؤال مالی یکی است. هر دو باید یاد بگیرند پول را نگه دارند، تورم را بفهمند و زیر فشار نفروشند.

کارنامه یک سال: هدیه ۲۰ میلیونی پارسال امروز چقدر است؟

برای اینکه ببینیم هر شکل هدیه در یک سال چه تجربه‌ای برای جوان می‌سازد، فرض کردیم ۲۰ میلیون تومان در ۱۵ آبان ۱۴۰۴ هدیه داده شده و ارزش روزانه‌اش را تا ۱۴ آبان ۱۴۰۵ دنبال کردیم. داده طلا و سکه از tgju و داده بیت‌کوین و تتر از قیمت پایانی روزانه نوبیتکس است.

قدرت خرید پول نقد را با تورم نقطه‌به‌نقطه مهر ۱۴۰۵ (۸۸.۷ درصد، مرکز آمار) حساب کردیم: ۲۰ میلیون پارسال امروز همان کالاهایی را می‌خرد که حدود ۱۰.۶ میلیون پارسال می‌خرید. بیت‌کوین هم دو هفته بعد از روز هدیه، در ۲۹ آبان ۱۴۰۴، به حدود ۱۷.۱ میلیون رسیده بود. جوانی که آن روز هدیه‌اش را می‌دید، اولین درس نوسان را همان ماه اول می‌گرفت.

این اعداد گذشته‌اند و چیزی درباره سال آینده نمی‌گویند. ارزش تومانی همه این دارایی‌ها می‌تواند پایین بیاید و ترتیبشان هم با تاریخ شروع عوض می‌شود.

اولین دارایی: تتر یا بیت‌کوین؟

برای اولین دارایی یک جوان ۱۸ ساله، تتر معمولاً شروع آرام‌تری است و بیت‌کوین درس نوسان را زودتر می‌دهد. تتر رمزارزی است که ارزشش به دلار آمریکا گره خورده، پس نوسان تومانی‌اش تقریباً همان نوسان دلار بازار آزاد است. بیت‌کوین، همان‌طور که جدول بالا نشان داد، در یک سال گذشته یک‌سوم ارزشش را از سقف از دست داد.

بحث کامل را در تتر یا بیت‌کوین نوشته‌ام. خلاصه‌اش برای ۱۸ سالگی این است: اگر فرزندتان تا حالا دارایی نداشته، بیشتر هدیه را تتر کنید و سهم کوچکی را بیت‌کوین، تا افت و خیز را با پولی تجربه کند که از دست دادنش زندگی‌اش را عوض نمی‌کند. برای آشنایی با طرز کار و ریسک‌ها، کارت هدیه تتر برای اولین دارایی را ببینید.

با قیمت‌های امروز، ۲۰ میلیون تومان حدود ۷۴ تتر است (نوبیتکس، ۲۷۱,۱۰۰ تومان، ساعت ۱۱:۰۲ صبح ۱۵ آبان ۱۴۰۵) و حدود ۰.۰۰۰۹۸ بیت‌کوین (۲۰.۵ میلیارد تومان در همان ساعت؛ بیت‌کوین آن روز حدود ۳.۹ درصد افت روزانه داشت). در رمزبانک کارت تتر مبلغ‌های ۲۵، ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ دلاری دارد و کارمزد تبدیلش طبق بالای صفحه محصول ۰.۳ درصد است (همان صفحه در سؤالات متداولش «بدون کارمزد اضافه» نوشته). کارت بیت‌کوین از ۵۰۰ هزار تومان شروع می‌شود و کارمزدش ۰.۵ درصد است. قیمت نهایی همیشه همان است که صفحه پرداخت نشان می‌دهد.

فروش کارت‌ها در روز نوشتن این مطلب موقتاً متوقف است. اگر تولد نزدیک است، مشاهده کارت هدیه تتر برای تولد ۱۸ سالگی کمک می‌کند مبلغ‌ها را از الان بسنجید.

همراه هدیه، یک درس مالی بدهید

درس مالی همراه هدیه یعنی چند قانون کوتاه که جوان با اولین دارایی‌اش تمرین کند. این‌ها قانون‌هایی است که من به یک ۱۸ ساله پیشنهاد می‌کنم، با نامه یا رو در رو:

1. دارایی به نام خودش باشد. کارت را خودش با شماره موبایل و کارت ملی خودش فعال کند، نه با حساب شما. مراحل فعال‌سازی در کارت هدیه ارز دیجیتال برای اولین بار آمده است.
2. قیمت روز هدیه را بنویسد. یک برگه کافی است: تاریخ، مبلغ تومانی، مقدار تتر یا بیت‌کوین. بدون این عدد، سود و زیان فقط حس است.
3. ماه اول نفروشد. بدترین ۳۰ روز بیت‌کوین در سال گذشته ۲۸ درصد افت بود. کسی که در آن ماه می‌فروخت، افت را قطعی می‌کرد.
4. ماهی یک بار نگاه کند، نه روزی ده بار. نگاه کردن هر ساعته تصمیم عجولانه می‌سازد.
5. کد فعال‌سازی و کد پیامکی را به هیچ‌کس ندهد. رمزبانک کارت را فقط از سایت رسمی خودش فعال می‌کند و هیچ‌کس دلیلی برای پرسیدن کد ندارد.

یک تمرین هم برای تورم بگذارید. از او بخواهید حساب کند ۲۰ میلیون تومان پارسال امروز چند می‌ارزد. جوابش (حدود ۱۰.۶ میلیون) را خودش پیدا کند، نه اینکه شما بگویید.

نظر من این است که در ۱۸ سالگی مبلغ هدیه کمتر از قانون‌های همراهش اهمیت دارد. یک کارت ۲۵ دلاری که با نامه و این پنج قانون داده شود، بیشتر از یک هدیه بزرگ نقدی یاد می‌دهد، چون جوان اولین بار تصمیم مالی می‌گیرد و نتیجه‌اش را هم خودش می‌بیند. برای مقایسه همه کارت‌ها کنار هم، مشاهده کارت‌های هدیه رمزبانک برای تولد را ببینید.

سؤالات متداول

فرد ۱۸ ساله می‌تواند کارت هدیه را به نام خودش نقد کند؟

برای فعال کردن کارت تتر رمزبانک احراز هویت پایه (شماره موبایل و کارت ملی) لازم است و تبدیل به تومان از داخل پنل انجام می‌شود؛ تسویه تا ۲۴ ساعت کاری طول می‌کشد. صفحه‌های رمزبانک حداقل سنی اعلام نکرده‌اند، پس پیش از خرید از پشتیبانی بپرسید. جوان برای دریافت تومان به حساب بانکی به نام خودش هم نیاز دارد که از ۱۸ سالگی می‌تواند هر نوع آن را باز کند.

هدیه پول برای ۱۸ سالگی بهتر است یا دارایی؟

با تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۸.۷ درصدی، پول نقد در یک سال گذشته تقریباً نصف قدرت خریدش را از دست داد. دارایی‌هایی مثل تتر، طلا و سکه در همین دوره از تورم جلو ماندند، هرچند هر کدام افت‌های ۱۸ تا ۲۵ درصدی هم داشتند. اگر پول نقد می‌دهید، با هم درباره اینکه کجا نگهش دارد حرف بزنید.

هدیه ورود به بزرگسالی باید گران باشد؟

نه. ارزش هدیه ورود به بزرگسالی بیشتر در این است که اولین چیز واقعاً مستقل او باشد. پیامی که همراهش می‌نویسید و قانون‌هایی که با هم می‌گذارید، از مبلغ ماندگارترند.

منابع

• تابناک، چند نکته و یک نظریه مشورتی درباره افتتاح و برداشت از حساب افراد زیر ۱۸ سال
• نوبیتکس، راهنمای ثبت‌نام (شرط سنی بالای ۱۸ سال)
• Lusardi, Mitchell and Curto, Financial Literacy among the Young, NBER Working Paper 15352
• اقتصاد۲۴، نرخ تورم مهر ۱۴۰۵ به گزارش مرکز آمار
• tgju، سابقه قیمت روزانه طلای ۱۸ عیار و سکه امامی (۱۵ آبان ۱۴۰۴ تا ۱۴ آبان ۱۴۰۵)
• صفحه‌های گیفت کارت تتر و بیت‌کوین و سؤالات متداول رمزبانک، همراه با قیمت‌های بازار نوبیتکس (بازدید ۱۵ آبان ۱۴۰۵).

علیرضا جلیلی بنیان‌گذار رمزبانک است. پیش از آن مدیر محصول و مهندس DevOps بوده و محصولات فین‌تک و رمزارزی می‌سازد.