سکه طلا یا بیت‌کوین برای هدیه؟
هدیه سکه یا بیت‌کوین؟ مقایسه حباب، نوسان، نگهداری، نقدشوندگی و ارزش اجتماعی سکه طلا و بیت‌کوین، با جدول بازده یک، سه و پنج سال گذشته و منبع.
۱۰ دقیقه مطالعه
فهرست مطالب (۹ بخش)
آخرین به‌روزرسانی: ۶ آبان ۱۴۰۵
نویسنده: علیرضا جلیلی، بنیان‌گذار رمزبانک
سکه طلا هدیه‌ی سنتی ایرانی است: همه معنایش را می‌فهمند و نوسانش در سال‌های گذشته از بیت‌کوین کمتر بوده است. بیت‌کوین دارایی تازه‌تری است با بالا و پایین‌های خیلی تندتر، پس جواب «هدیه سکه یا بیت‌کوین» به گیرنده و به مدتی بستگی دارد که می‌تواند به هدیه‌اش دست نزند.
این مطلب بخشی از راهنمای هدیه سرمایه‌ای است و فقط سکه فیزیکی را با بیت‌کوین مقایسه می‌کند. با قیمت‌های پایانی روزانه حساب کرده‌ام که ۱۰ میلیون تومان در سکه امامی، ربع سکه و بیت‌کوین در یک، سه و پنج سال گذشته چه شد، و حباب سکه در این مدت چقدر بالا و پایین رفت.
خلاصه در یک نگاه
- سکه طلا برای هدیه آشناتر است و افت‌های کوچک‌تری داشته است. بیت‌کوین برای گیرنده‌ای مناسب است که افق چندساله دارد و از افت‌های بزرگ نمی‌ترسد.
- در پنج سال گذشته (۵ آبان ۱۴۰۰ تا ۵ آبان ۱۴۰۵) ۱۰ میلیون تومان سکه امامی به حدود ۲۲۴ میلیون، ربع سکه به حدود ۲۱۲ میلیون و بیت‌کوین به حدود ۱۳۱ میلیون تومان رسید. بیشترین افت سکه امامی ۳۱٫۴٪ بود و بیت‌کوین ۷۰٫۶٪.
- بخشی از قیمت سکه حباب است. در ۵ آبان ۱۴۰۵ حباب ربع سکه ۱۴٫۵٪ قیمتش بود و حباب سکه امامی ۳٪. حباب ربع سکه در این پنج سال تا ۵۶٪ هم رسیده بود.
- سکه را اگر همان روز بفروشید ضرر می‌کنید. در جدول بهمن ۱۴۰۴ اقتصادآنلاین، اختلاف خرید و فروش سکه امامی ۲٫۱٪ و ربع سکه ۵٫۷٪ بود.
- نظر من: سکه تمام هدیه‌ی سرمایه‌ای خوبی است، اما ربع و گرمی بیشتر هدیه‌ی نمادین‌اند تا دارایی.
چرا سکه هدیه‌ی سنتی ایرانی است؟
سکه طلا هم ارزش دارد، هم دیده می‌شود و هم تقریباً همه قیمتش را می‌دانند. وقتی در عروسی، تولد نوزاد یا عیدی یک سکه در جعبه می‌گذارید، لازم نیست درباره‌ی هدیه توضیح بدهید.
سکه بهار آزادی را بانک مرکزی ضرب می‌کند و مشخصاتش ثابت است. طبق tgju، سکه امامی حدود ۸٫۱۳ گرم وزن دارد با ۷٫۳۲ گرم طلای خالص و عیار ۹۰۰ از ۱۰۰۰. ربع سکه حدود ۲٫۰۳ گرم است با ۱٫۸۳ گرم طلای خالص.
بیت‌کوین این شناخته‌شدگی را هنوز ندارد، به‌خصوص پیش نسل‌های قبل. در عوض بیت‌کوین ارزی دیجیتال است که سقف عرضه‌اش ۲۱ میلیون واحد است و تا هشت رقم اعشار تقسیم می‌شود، پس می‌شود با هر بودجه‌ای هدیه‌اش داد. شناخته‌شدگی سکه هم مجانی نیست و دو هزینه دارد: حباب و اختلاف خرید و فروش.
حباب سکه و هزینه‌های پنهان
حباب سکه فاصله‌ی قیمت بازار سکه با ارزش طلای داخل آن است. این فاصله را خریدار می‌پردازد و هیچ تضمینی نیست که موقع فروش پس بگیرد.
| سکه | قیمت (تومان) | حباب (تومان) | سهم حباب از قیمت |
|---|---|---|---|
| سکه امامی | ۲۶۵٬۹۷۰٬۰۰۰ | ۷٬۹۶۴٬۰۰۰ | ۳٫۰٪ |
| نیم سکه | ۱۴۰٬۴۲۰٬۰۰۰ | ۱۱٬۴۵۴٬۰۰۰ | ۸٫۲٪ |
| ربع سکه | ۷۵٬۴۴۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۹۵۵٬۰۰۰ | ۱۴٫۵٪ |
| سکه گرمی | ۳۸٬۳۰۰٬۰۰۰ | ۶٬۵۸۲٬۰۰۰ | ۱۷٫۲٪ |
منبع: آخرین نرخ tgju در ۵ آبان ۱۴۰۵. هرچه سکه کوچک‌تر باشد، سهم حباب در قیمتش بیشتر است.
حباب ثابت نمی‌ماند. سهم حباب از قیمت ربع سکه در ۵ آبان ۱۴۰۰ حدود ۱۸٪ بود، در ۲۳ آذر ۱۴۰۱ به ۵۶٪ رسید، در ۵ آبان ۱۴۰۲ هنوز ۴۳٪ بود و حالا ۱۴٫۵٪ است. حباب سکه امامی در ۵ آبان ۱۴۰۰، ۵ آبان ۱۴۰۲ و امروز به ترتیب ۱٫۹٪، ۱۷٫۶٪ و ۳٪ بوده است.
اثرش روی هدیه این است: اگر کسی در ۵ آبان ۱۴۰۲ ده میلیون تومان طلای ۱۸ عیار هدیه گرفته بود، امروز حدود ۱۰۳٫۶ میلیون داشت. همان پول در سکه امامی حدود ۸۹ میلیون شد و در ربع سکه حدود ۶۹٫۹ میلیون. طلای داخل هر سه یکی است؛ تقریباً تمام این فاصله از آب شدن حباب آمده است.
هزینه‌ی دوم اختلاف خرید و فروش است. اقتصادآنلاین در ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ جدولی منتشر کرد که این اختلاف را برای سکه امامی ۲٫۱٪، نیم سکه ۳٫۱٪، ربع سکه ۵٫۷٪ و سکه گرمی ۸٪ نشان می‌داد. همان گزارش می‌گوید در روزهای ملتهب، آخر هفته‌ها و قطعی اینترنت این اختلاف بیشتر هم می‌شود.
بیت‌کوین حباب به این معنا ندارد، اما هزینه دارد. کارت هدیه بیت‌کوین رمزبانک در صفحه‌ی محصول (۶ آبان ۱۴۰۵) کارمزد تبدیل ۰٫۵٪ نشان می‌دهد. اگر گیرنده بخواهد بیت‌کوین را به کیف پول شخصی‌اش بفرستد، کارمزد شبکه هم می‌دهد. کیف پول برنامه‌ای است که رمزارز را نگه می‌دارد و کارمزد شبکه مبلغی است که برای ثبت انتقال در شبکه بیت‌کوین پرداخت می‌شود.
مقایسه سکه و بیت‌کوین برای هدیه
سکه در شناخته‌شدگی و آرامش قیمت جلوتر است و بیت‌کوین در تقسیم‌پذیری، نگهداری بدون جای فیزیکی و حداقل بودجه.
| معیار | سکه طلا | بیت‌کوین |
|---|---|---|
| معنای اجتماعی | همه می‌شناسند، مخصوص مراسم | برای جوان‌ترها جذاب، برای بقیه شاید گنگ |
| بیشترین افت تومانی در ۵ سال | سکه امامی ۳۱٫۴٪، ربع سکه ۳۳٫۵٪ | ۷۰٫۶٪ |
| حداقل بودجه | سکه گرمی حدود ۳۸ میلیون تومان | کارت رمزبانک از ۵۰۰ هزار تومان |
| هزینه‌ی پنهان | حباب و اختلاف خرید و فروش | کارمزد تبدیل و کارمزد شبکه |
| تقسیم‌پذیری | فقط تمام، نیم، ربع و گرمی | تا هشت رقم اعشار |
| نگهداری | خانه یا صندوق امانات بانک | حساب کاربری یا کیف پول با رمز پشتیبان |
مشاهده کارت هدیه بیت‌کوین از ۵۰۰ هزار تومان
تصویر بالا صفحه‌ی کارت هدیه بیت‌کوین در ۶ آبان ۱۴۰۵ است: یک میلیون تومان برابر ۰٫۰۰۰۰۴۵۸۹ بیت‌کوین نشان داده می‌شود. فروش کارت‌ها فعلاً موقتاً متوقف است و مبلغ‌ها فقط برای دیدن‌اند.
نگهداری و نقد کردن
سکه را می‌شود دزدید یا گم کرد، و بیمه یا صندوق امانات بانک هزینه و رفت‌وآمد دارد. بیت‌کوین جای فیزیکی نمی‌خواهد، ولی اگر گیرنده رمز پشتیبان کیف پولش را گم کند، راه برگشتی نیست. در کارت رمزبانک، طبق سؤالات متداول سایت، کد فعال‌سازی شش ماه اعتبار دارد و کارتی که قبل از فعال‌سازی گم شود با پشتیبانی بررسی می‌شود.
برای نقد کردن، سکه را هر روز کاری در طلافروشی می‌شود فروخت، با همان اختلاف قیمت. بازار بیت‌کوین شبانه‌روزی است و گیرنده بعد از فعال‌سازی کارت می‌تواند آن را به کیف پول شخصی‌اش بفرستد.
مثال: بودجه‌ی یک ربع سکه
قیمت ربع سکه در ۵ آبان ۱۴۰۵ حدود ۷۵٫۴ میلیون تومان بود که نزدیک ۱۱ میلیونش حباب است. با اختلاف ۵٫۷ درصدی جدول بهمن، فروش همان روز حدود ۴٫۳ میلیون تومان کمتر برمی‌گرداند. اگر حباب به کمترین سطح پنج سال اخیر (حدود ۶٪) برگردد و طلا تکان نخورد، ربع سکه حدود ۹٪ ارزان‌تر می‌شود. این پیش‌بینی نیست؛ فقط نشان می‌دهد حباب چه ریسکی دارد.
همین مبلغ در بیت‌کوین، با قیمت حدود ۲۱٫۷ میلیارد تومان در نوبیتکس (ساعت ۱۱ صبح ۶ آبان) و کارمزد ۰٫۵٪، حدود ۰٫۰۰۳۴۶ بیت‌کوین می‌شود. سقف خرید روزانه‌ی کاربر تأییدشده طبق صفحه‌ی محصول ۵۰ میلیون تومان است، پس این مبلغ را باید در دو روز خرید یا از پشتیبانی افزایش سقف خواست. هزینه‌ی ورودش کمتر است، ولی همان‌طور که در بخش بعد می‌بینید، بیت‌کوین می‌تواند در یک ماه بیش از یک‌سوم ارزشش را از دست بدهد.
عملکرد گذشته سکه و بیت‌کوین
در بازه‌ی پنج‌ساله سکه جلو بود، در سه سال اخیر بیت‌کوین و در یک سال اخیر دوباره سکه. برنده به تاریخ شروع بستگی دارد.
| ارزش ۱۰ میلیون تومان تا ۵ آبان ۱۴۰۵ | سکه امامی | ربع سکه | بیت‌کوین |
|---|---|---|---|
| از ۵ آبان ۱۴۰۴ (یک سال) | ۲۳٫۹ میلیون | ۲۲٫۸ میلیون | ۱۷٫۴ میلیون |
| از ۵ آبان ۱۴۰۲ (سه سال) | ۸۹٫۰ میلیون | ۶۹٫۹ میلیون | ۱۲۳٫۷ میلیون |
| از ۵ آبان ۱۴۰۰ (پنج سال) | ۲۲۴٫۲ میلیون | ۲۱۱٫۹ میلیون | ۱۳۱٫۴ میلیون |
| بیشترین افت در پنج سال | ۳۱٫۴٪ | ۳۳٫۵٪ | ۷۰٫۶٪ |
| بدترین ۳۰ روز در پنج سال | ۲۹٫۸٪ افت | ۲۹٫۵٪ افت | ۳۷٫۵٪ افت |
محاسبه‌ی نویسنده از قیمت پایانی روزانه‌ی tgju برای سکه و نوبیتکس برای بیت‌کوین به تومان. اختلاف خرید و فروش و کارمزدها در این عددها نیست. عملکرد گذشته تضمینی برای آینده نیست.
سه نکته از این جدول:
- سکه هم آرام نیست. سکه امامی از ۸ فروردین تا ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ از حدود ۱۰۳ میلیون به ۷۲٫۳ میلیون تومان رسید.
- شروع بازه‌ی پنج‌ساله فقط ۱۳ روز با اوج قیمت دلاری بیت‌کوین در آبان ۱۴۰۰ فاصله داشت. با تاریخ شروع دیگری نتیجه فرق می‌کرد.
- ده میلیون تومان دلار آزاد در همین پنج سال حدود ۹۷ میلیون شد. یعنی بخش بزرگی از رشد هر دو، افت ارزش تومان است.
کدام برای چه کسی؟
سکه برای گیرنده‌ای است که هدیه را در مراسم و جلوی جمع می‌گیرد، طلا را می‌شناسد و شاید پولش را در یکی دو سال لازم داشته باشد. بیت‌کوین برای گیرنده‌ای است که با گوشی و اپلیکیشن راحت است و چند سال به هدیه دست نمی‌زند.
- پدر و مادر یا مهمان مراسم سنتی: سکه امامی، اگر بودجه می‌رسد.
- زوجی که بودجه‌ی هر نفر به سکه تمام نمی‌رسد: به‌جای چند ربع یا گرمی، با هم یک سکه تمام بدهید. حسابش را در کادو عروسی خاص نوشته‌ام.
- جوانی که درباره‌ی رمزارز کنجکاو است: بیت‌کوین، با مبلغی که افت نصفی‌اش برایش فاجعه نباشد. برای شروع، کارت هدیه بیت‌کوین و طرز استفاده‌اش را ببینید.
- کسی که طلا می‌خواهد ولی سکه فیزیکی و حبابش را نه: کارت هدیه طلا در مقایسه با بیت‌کوین را بخوانید.
نظر شخصی من: ربع سکه و سکه گرمی را هدیه‌ی نمادین ببینید، نه سرمایه. وقتی تا یک‌پنجم قیمت یک سکه‌ی کوچک حباب و اختلاف خرید و فروش است، گیرنده از روز اول عقب است. اگر هدف حفظ ارزش است، سکه تمام یا طلای ۱۸ عیار منطقی‌تر است. اگر هدف آشنا کردن یک جوان با دارایی دیجیتال است، کارت بیت‌کوین با مبلغ کم شروع خوبی است.
ریسک را هم صریح بگویم: این مطلب توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست. ارزش سکه و بیت‌کوین هر دو به تومان بالا و پایین می‌رود و هیچ‌کدام سود تضمین‌شده ندارد.
از کجا شروع کنید؟
یک سؤال از خودتان بپرسید: گیرنده کِی ممکن است به این پول نیاز داشته باشد؟ اگر زود، سکه تمام یا اصلاً هدیه‌ی غیرسرمایه‌ای. اگر سال‌ها بعد، بیت‌کوین هم گزینه است. روز خرید سکه، حباب آن روز را در tgju ببینید و اختلاف خرید و فروش را از فروشنده بپرسید.
اگر سراغ رمزارز رفتید، مشاهده کارت‌های هدیه بیت‌کوین و تتر رمزبانک مبلغ‌ها و کارمزد هر دو کارت را کنار هم نشان می‌دهد. برای آشنایی بیشتر، کارت هدیه ارز دیجیتال برای تازه‌کارها را بخوانید.
سؤالات متداول
ربع سکه هدیه بدهم یا بیت‌کوین؟
اگر گیرنده هدیه را در مراسم می‌گیرد و رمزارز برایش ناآشناست، ربع سکه پذیرفتنی‌تر است. اما بدانید در ۵ آبان ۱۴۰۵ حدود ۱۴٫۵٪ قیمت ربع سکه حباب بود و اختلاف خرید و فروشش در جدول بهمن ۱۴۰۴ اقتصادآنلاین ۵٫۷٪. برای جوانی که افق چندساله دارد، بیت‌کوین با همان مبلغ هزینه‌ی ورود کمتری دارد، ولی نوسانش خیلی بیشتر است.
نگهداری سکه امن‌تر است یا بیت‌کوین؟
هر کدام ریسک خودش را دارد. سکه ممکن است دزدیده یا گم شود و صندوق امانات هزینه دارد. بیت‌کوین جای فیزیکی نمی‌خواهد، ولی گم شدن رمز پشتیبان کیف پول یعنی از دست رفتن دارایی. در کارت رمزبانک تا وقتی گیرنده بیت‌کوین را به کیف پول شخصی منتقل نکرده، دسترسی با ورود به حساب کاربری است.
هدیه سکه طلا چه هزینه‌هایی دارد؟
دو هزینه که روی برچسب قیمت نیست: حباب و اختلاف خرید و فروش. در ۵ آبان ۱۴۰۵ حباب سکه امامی ۳٪ و ربع سکه ۱۴٫۵٪ قیمتشان بود (tgju). اختلاف خرید و فروش در جدول بهمن ۱۴۰۴ از ۲٫۱٪ برای سکه امامی تا ۸٪ برای سکه گرمی بود.
منابع
- tgju، قیمت سکه و حباب سکه: نرخ‌ها و حباب ۵ آبان ۱۴۰۵، وزن و عیار سکه‌ها، و قیمت پایانی روزانه از ۱۴۰۰ تا امروز.
- نوبیتکس، قیمت بیت‌کوین: قیمت روزانه‌ی بیت‌کوین به تومان و دلار از ۱۴۰۰ تا ۶ آبان ۱۴۰۵.
- اقتصادآنلاین، اختلاف قیمت خرید و فروش سکه: جدول ۲۷ بهمن ۱۴۰۴.
- bitcoin.org، پرسش‌های متداول بیت‌کوین: سقف ۲۱ میلیون و تقسیم‌پذیری تا هشت رقم اعشار.
- صفحه‌ی گیفت کارت بیت‌کوین و سؤالات متداول رمزبانک (بازدید ۶ آبان ۱۴۰۵): حداقل شارژ، کارمزد، سقف خرید روزانه و توقف موقت فروش.
درباره نویسنده: علیرضا جلیلی بنیان‌گذار رمزبانک است. پیش از آن مدیر محصول و مهندس DevOps بوده و محصولات فین‌تک و رمزارزی می‌سازد.
